Postavka koja je otvorena u Galeriji Matice srpske posvećena je predstavljanju jedinstvene umetničke kolekcije koja je nastajala u kontinuitetu od 1826. godine do današnjih dana.
Kroz odabrana umetnička dela, predstavljena je složena istorija i vrednost umetničke zbirke Matice srpske, koja je nastajala uporedo sa razvojem same ustanove i njenom trajnom misijom.
„Od samih početaka svojih delovanja osnivači Matice srpske utemeljili su i realizovali ideju koja traje i danas, a to je briga o kulturi – jeziku, književnosti, umetničkom stvaralaštvu, ali i nauci srpskog naroda. Veliki jubilej prepoznali smo kao priliku da kroz umetnost iskažemo jednu izuzetnu ideju koja se po svojoj dalekovidosti izdvojila u srpskoj kulturi, a materijalizovala u delatnosti Matice srpske tokom dva veka“, istakla je na otvaranju upravnica Galerija Matice srpske Tijana Palkovljević Bugarski.
Istovremeno sa svojim programskim i naučnim delovanjem, Matica srpska započela je i sistematsko sakupljanje portreta svojih osnivača, predsednika, sekretara, časnika i dobrotvora, kao i istaknutih narodnih delatnika, sa jasnom idejom formiranja Panteona znamenitih Srba.
„Panteon znamenitih Srba je okosnica zbirke koja je danas izložena kao podsetnik na imena i likove ljudi koji su svoj rad utkali u dvovekovni život Matice srpske“, naglasila je istoričarka umetnosti, dugogodišnja upravnica GMS, a danas predsednica Upravnog odbora GMS dr Branka Kulić.
Kroz ovu posebnu umetničku celinu građen je vizuelni identitet srpskog naroda i njegove kulture, a zbirka je vremenom prerasla u bogatu i izuzetnu galeriju portreta, koja se i danas kontinuirano uvećava poručivanjem portreta predsednika Matice srpske, ali i drugih značajnih ličnosti.
Autorka izložbe msr Stanislava Jovanović Mindić kazala je da ova izložba svedoči o značaju jedne ideje:
„Danas, ta vizija je ostvarena kako kroz portretnu zbirku, tako i kroz brojna dela koja svedoče o pojedincima povezanim sa Maticom, o posvećenosti i dobročinstvu. Izložba svedoči o umetnicima okupljenim oko Matičine vizije i o umetnosti koja gradi vizuelni identitet jedne institucije, ali i našeg naroda“.
Pored portreta, umetnička zbirka obuhvata i brojne medalje, plakete, diplome i odlikovanja koje je Matica srpska tokom dva veka postojanja poručivala ili primala povodom značajnih godišnjica i priznanja za doprinos razvoju srpske kulture i društva.
Kao posebna celina u okviru izložbe predstavljen je i Kabinet sekretara, sa nameštajem i portretima o izuzetnoj ulozi koju su istaknuti sekretari, poput Teodora Pavlovića, Jovana Đorđevića i Milana Savića, imali u razvoju i delatnosti Matice srpske.
Značajan deo postavke čini izbor najvažnijih poklona i zaveštanja koje je Matica srpska dobila nakon Drugog svetskog rata, među kojima su darovi Lazara i Savete Stojković, Olge i Koste Milutinovića, Sofije Šaškijević, kao i Suzane i Borivoja Samolovčeva.
Posebno mesto zauzima i nedavno realizovano testamentarno zaveštanje novosadskog slikara Miodraga Mihajlovića, koje još jednom potvrđuje da je ideja darivanja i zaveštavanja umetničkih dela sopstvenom narodu živa i u savremenom dobu.
Povodom značajnih jubileja, Matica srpska u novije vreme poziva savremene umetnike da svojim delima odgovore na postavljene teme i ta dela ostave Matici na dar, a takvi projekti realizovani su 2016. godine, povodom 190 godina Matice srpske, kroz interpretacije motiva košnice kao njenog simbola, kao i 2024. godine, kada su umetnici u tehnici grafike odgovorili na jubilej 200 godina Letopisa Matice srpske, najstarijeg književnog časopisa na svetu koji izlazi u neprekinutom kontinuitetu.
U prostoru Galerije Matice srpske biće predstavljena odabrana dela iz Zbirke Matice srpske, dok će deo zbirke koji se nalaze u zgradi Matice srpske biti dostupan publici putem novih tehnologija i multimedijalnih sadržaja.
Izložbu će obogatiti raznovrstan prateći program petkom u 19 sati i kustoska vođenja vikendom u 13 i 17 sati.
Takođe, izložbu će pratiti porodični vodič za roditelje sa decom.
Izložba će moći da se poseti do 24. maja.
Duško Stojanović
akademski slikar i grafičar
Nekada je, u različitim društvenim sistemima i periodima razvoja ili propadanja, kultura uvek bila potisnuta ili sklonjena. Kultura je opasna jer donosi činjenice, istinu, život i emociju, a to se ne uklapa ni u jedan sistem. Zato nije čudo što istorija pokazuje da su je često proglašavali dekadentnom ili opasnošću po društvo.
Vida Ognjenović
rediteljka i književnica
„Odbijamo da budemo žrtve, nema razloga da vlast žrtvuje kulturu. Neka sa žrtvuje sama, neka se vlast sama preispita za svoje greške a ne da ih naplaćuje od kulture. Glasniku se glava ne seče. Bojeći se da ih je kultura prepoznala i prozrela, pokušavaju da uguše kulturu. Pa slabi su im zubi“.